Bộ tranh 108 anh hùng Lương Sơn Bạc
Thủy hử hay Thủy hử truyện – 水滸 (傳) là một tác phẩm trong bốn tác phẩm lớn của văn học cổ điển Trung Hoa (Tứ đại danh tác). Tác giả Thủy hử thường ghi là Thi Nại Am, cũng có người cho là của La Quán Trung. Truyện được viết dựa theo sách Đại Tống Tuyên Hòa di sự. Cốt truyện chính là sự hình thành và những thành tích của một nhóm người chống triều đình mà trở thành giặc cướp, thường gọi là 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.
Các anh hùng Lương Sơn Bạc thường được nhắc tới gồm có 108 người, tuy nhiên trên thực tế phải là 109 người, nếu tính cả Tiều Cái. Xa hơn nữa, chủ trại đầu tiên là Vương Luân, song Vương Luân nhanh chóng bị trừ khử không đóng vai trò gì đối với sự phát triển của Lương Sơn Bạc và do đó không được nhắc tới và không được tính vào hàng ngũ các anh hùng Lương Sơn.
Mặc dù Tiều Cái không chính thức thuộc về 108 anh hùng Lương Sơn Bạc vì trúng tên chết sớm ở trại Tăng Đầu, nhưng xét ra Tiều Cái là người lãnh tụ đầu tiên từ lúc Lương Sơn mới mở. Đối với các anh hùng Lương Sơn Bạc, từ Tống Giang trở đi, Tiều Cái là thủ lĩnh tối cao và nếu không vì cái chết của Tiều Cái, Tống Giang có thể không trở thành thủ lĩnh của Lương Sơn.
108 thủ lĩnh Lương Sơn gồm có 36 vị sao Thiên Cương và 72 vị Địa sát, đứng đầu là Tống Giang và cuối cùng là Đoàn Cảnh Trụ.
Với tinh thần thượng võ, trọng nghĩa khinh tài, vì lê dân bá tánh mà chống đối lại các thế lực cường hào. Nội dung truyện có thể có nhiều cách hiểu và nhiều lời bàn luận, nhưng từ rất lâu luôn là đề tài để cho bao tác phẩm nghệ thuật ra đời, trong đó có hội họa. Đã rất nhiều họa gia Trung Quốc các đời vẽ về 108 nhân vật anh hùng trong cón mắt của người dân lao động khốn cùng bị áp bức. Bộ sưu tập dưới đây là 1 trong số đó, xin được giới thiệu cùng quý vị và các bạn cùng thưởng thức, tham khảo.
Thủy Hử của Thi Nại Am trải qua bao nhiêu thăng trầm lịch sử vẫn luôn được coi là 1 trong các tuyệt phẩm của Trung Quốc bên cạnh Tam Quốc Chí, Hồng Lâu Mộng, và Tây Du Ký. Mặc dù dựng trên hình ảnh của 1 cuộc khởi nghĩa nông dân nhưng Thủy Hử và các anh hùng Lương Sơn Bạc luôn đại diện cho tiếng nói và niềm khao khát tự do. Bến Lương Sơn, đầm Lục Nhi đã trở thành nơi hội tụ của hào kiệt và tráng chí bốn phương. Mãi cho đến sau này, Tống Giang – vì 1 lòng vị quốc muốn đem cái tài của 108 hảo hán ra để giúp nước mà đồng ý chiêu an, tụ lại dưới cở triều đình. Tống triều khi đó bị bọn gian thần lũng đoạn, cử 108 anh hùng Lương Sơn Bạc đi đánh dẹp Phương Lạp, lần lượt bọn họ hy sinh, số còn lại trở về cũng bị hãm hại cho đến chết.
Phim Thủy Hử trước kia đã được chiếu tại VN, ấn tượng nhất có lẽ là bài hát “Hảo Hán Ca“:
Bạn cần đăng ký thành viên và đăng nhập mới xem được nội dung ẩn này.
(Hảo Hán Ca – Thủy Hử OST)
“Núi Lương Sơn anh hùng múa kiếm
Bến Thủy Bạc hào kiệt mài dao”
Tương truyền 108 anh hùng Lương Sơn ứng với 108 vì sao, 36 Thiên Cương 72 Địa Sát, phần 1 sẽ bình luận về 36 Thiên Cương
0 – Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái
Tiều Cái không chính thức thuộc về 108 anh hùng LSB vì trúng tên chết sớm, nhưng xét ra Tiều Cái là người lãnh tụ đầu tiên từ lúc Lương Sơn mới mở
1 – Thiên Khôi Tinh – Hô Bảo Nghĩa Tống Giang Tống Giang trong Thủy Hử không khác gì Lưu Bị trong Tam Quốc, làm cho người ta mất hứng. Cuộc đời Tống Giang có lẽ chỉ có sự kiện giết Diêm Bà Tích là ghê ghớm mà thôi
2 – Thiên Cương Tinh – Ngọc Kỳ Lân Lư Tuấn Nghĩa Viên ngoại LTN oai vệ thế này mà bị vợ cắm sừng. Tranh vẽ rất đẹp, LTN sau này cũng là số ít sống sót sau cuộc chinh phạt Phương Lạp, nhưng bị hạ độc té xuống sông mà chết, uổng thay cho 1 đời chính trực.
3 – Thiên Cô Tinh – Trí Đa Tinh Ngô Dụng Đúng như danh hiệu, Ngô Dụng là quân sư số một của Lương Sơn, không kém gì Khổng Minh trong Tam Quốc cả.
4 – Thiên Nhân Tinh – Nhập Vân Long Công Tôn Thắng CTT có tài gọi gió hô mưa, nhìn y hệt đạo sĩ
5 – Thiên Dũng Tinh – Đại đao Quan Thắng Nhìn như Quan Công.
6 – Thiên Hùng Tinh – Báo Tử Đầu Lâm Xung LX có lẽ là cuộc đời trắc trở nhất trước và sau khi lên Lương Sơn, mất hết vợ con gia đình vì bị bạn phản bội, sau ôm hận mà mất khi chưa kịp đi chinh chiến với Phương Lạp. Hỉnh ảnh đạp tuyết tầm mai đi mua rượu không thể lẫn đi đâu được.
7 – Thiên Mãnh Tinh – Tích Lịch Hỏa Tần Minh Tần Minh sử dụng cây lang nha, dũng mãnh dữ tợn nhất nhì LSB
8 – Thiên Uy Tinh – Song Tiên Hô Diên Chước HDC vốn là tướng giỏi của Tống triều, nổi tiếng với trận thế ngựa liên hoàn, sau này bị Tống Giang nhờ Từ Ninh dùng móc câu liêm phá trận bắt được, quy tụ về LSB, chinh phạt Phương Lạp mà không mất mạng, cuối đời lại được hiển vinh.
9 – Thiên Anh Tinh – Tiểu Lý Quảng Hoa Vinh HV bắn cung có thể nói là bách phát bách trúng, người đời xưng tụng là Lý Quảng “nhỏ”, coi tài không kém gì Hậu Nghệ hay Lý Quảng xưa
chỉ tiếc sau này uống thuốc độc tự vẫn cùng Tống Giang.
10 – Thiên Quý Tinh – Tiểu Toàn Phong Sài Tiến
11 – Thiên Phú Tinh – Phác Thiên Bằng Lý Ứng
12 – Thiên Mãn Tinh – Mỹ Nhiệm Công Chu Đồng
13 – Thiên Cô Tinh – Hoa Hòa Thượng Lỗ Trí Thâm
Lỗ Đạt xuất thân cũng chìm nổi, kết bạn với Lâm Xung, trước bị bắt đi tu để tránh quan sai, nhưng đến Hậu Thủy Hử lại từ chối tham gia vào cuộc Nam chinh đi đánh Phương Lạp
14 – Thiên Thương Tinh – Hành Giả Võ Tòng Ảnh nhìn rất có ngạo cốt, Võ Tòng trước khi lên LSB đã từng là anh hùng giết hổ đồi Cảnh Dương, sau này giết Phan Kim Liên – Tây Môn Khánh rồi đầu quân lên LS; Võ Tòng cũng là người bắt sống Phương Lạp (vì thế mà mất 1 cánh tay
), sau rồi đi tu tại phương Nam, không về nhận ban thưởng nữa. Người đời sau không còn nghe nhắc đến Võ Tòng từ đó.

15 – Thiên Lập Tinh – Song Thương Tướng Đổng Bình
16 – Thiên Tiệp Tinh – Một Vũ Tiễn Trương Thanh
Hình rất ấn tượng, đúng là dùng đá thay tên, Trương Thanh cũng là người gia nhập LSB sau cùng
17 – Thiên Âm Tinh – Thanh Diện Thú Dương Chí Dương Chí bán bảo đao không thành, gây họa lớn, sau lên LSB cũng là 1 mãnh tướng
18 – Thiên Hữu Tinh – Kim Sang Thủ Từ Ninh Từ Ninh vốn có nghề đánh móc câu liêm gia truyền, sau này vì trộm mất bảo giáp rồi bị lừa lên LSB, cũng là 1 chuyện bi hài
19 – Thiên Không Tinh – Cấp Tiên Phong Sách Siêu Mãnh tướng thiện chiến nhất nhì LSB, hình vẽ rất đẹp!

20 – Thiên Dị Tinh – Xích Phát Quỷ Lưu Đường
21 – Thiên Sát Tinh – Hắc Toàn Phong Lý Quỳ Người lỗ mãng nhất trong số 108 hảo hán, sức mạnh cũng kinh hồn, ảnh vẽ cảnh Lý Quỳ giết bốn hổ trả thù cho mẹ. Sau này cũng uống thuốc độc chết cùng Tống Giang
22 – Thiên Tốc Tinh – Thần Hành Thái Bảo Đới Tung Đeo bùa vào chân là Đới Tung có thể đi mây về gió y như hỗ danh Thần hành thái bảo, không biết thực hư ra sao
23 – Thiên Vị Tinh – Cửu Văn Long Sử Tiến Rất oai vệ với hình 9 con rồng xăm toàn thân!

24 – Thiên Cứu Tinh – Mộc Già Lan Mục Hoằng
25 – Thiên Thoái Tinh – Sáp Sí Hổ Lôi Hoành
26 – Thiên Thọ Tinh – Hỗn Giang Long Lý Tuấn
27 – Thiên Kiếm Tinh – Lập Địa Thái Tuế Nguyễn Tiểu Nhị

Là anh cả trong 3 anh em họ Nguyễn, rất phong độ trên sông nước, chỉ huy thủy quân của LSB
28 – Thiên Bình Tinh – Thuyền Đầu Hỏa Trương Hoành
29 – Thiên Tội Tinh – Đoản Mệnh Nhị Lang Nguyễn Tiểu Ngũ

“Anh hai đoản mệnh” lại là 1 trong số hiếm hoi sống sót trong cuộc Nam chinh sau này 
30 – Thiên Tổn Tinh – Lãng Lý Bạch Điều Trương Thuận
Mồm ngậm kiếm, 2 tay giang ra bơi, rất phong cách và độc đáo. Trương Thuận sau hy sinh ở phòng tuyến đầu tiên khi đi Nam chinh
31 – Thiên Đại Tinh – Hoạt Diêm La Nguyễn Tiểu Thất
Em út trong 3 anh em họ Nguyễn, sau này cũng sống sót trở về vui thú chài lưới

32 – Thiên Lao Tinh – Bệnh Quan Sách Dương Hùng
Hình rất ấn tượng, chỉ tiếc đôi bạn Dương Hùng – Thạch Tú sau cũng đành ngậm ngùi bỏ xác phương Nam

33 – Thiên Tuệ Tinh – Biển Mệnh Tam Lang Thạch Tú
34 – Thiên Bảo Tinh – Lưỡng Đầu Xà Giải Trân
35 – Thiên Khốc Tinh – Song Vĩ Hạt Giải Bảo
2 anh em Giải Trân – Giải Bảo xuất thân nghề thợ săn, cực kỳ tinh nhậy, hình vẽ cũng rất ấn tượng. Sau này 2 anh em cùng vong mạng ở dốc Ô Long Lĩnh – nơi quân LSB bỏ xác nhiều nhất trước khi tiến vào Giang Nam
36 – Thiên Xảo Tinh – Lãng Tử Yến Thanh
Yến Thanh có thể coi là người vô dụng nhất trong LSB nhưng không hiểu sao cuộc đời Yến Thanh lại hay lên phim đến thế, có lẽ là do cuộc tình có với kỹ nữ Lý Sư Sư chăng ? người đời sau từ đó mà dựng lên cả việc vua Tống đánh ghen thì quả là trí tưởng tượng phong phú. Nhưng phim Yến Thanh xem hồi đó cũng hay thật

37 – Địa Khôi Tinh – Thần Cơ Quân Sư Chu Vũ
Chu Vũ trước khi lên LSB cũng đình đám lắm, lên rồi lại không thấy gì, thậm chí quên cả Chu Vũ chết ra sao

38 – Địa Sát Tinh – Trấn Tam Sơn Hoàng Tín
HT nhìn quả là có phong độ, người ngựa nhìn trứ danh, không hổ là tướng trấn 3 quả núi
39 – Địa Dũng Tinh – Bện Úy Trì Tôn Lập
Tôn Lập cũng đã từng làm quan, vì hoàn cảnh éo le mà lên LS cùng gia quyến và em trai. Sau này cũng hy sinh khi Nam chinh, hình như cũng vong mạng tại Ô Long Lĩnh
40 – Địa Kiệt Tinh – Xú Quận Mã Tuyên Tán
41 – Địa Hùng Tinh – Mộc Tinh Can Hắc Tư Văn
Nhìn rất ngoại đạo, không giống người Trung Hoa lắm, mang số Mộc tinh, có cả chòm sao làm dấu hiệu
42 – Địa Uy Tinh _ Bách Thắng Tướng Hàn Thao
43 – Địa Anh Tinh – Thiên mục Tướng Bành Dĩ
Hàn Thao – Bành Dĩ, đôi bạn này sau cùng lâm trận mạng vong, hình vẽ rất oai phong, nhìn như cưỡi voi
44 – Địa Kỳ Tinh – Thánh Thủy tướng quân Đan Đình Khuê
45 – Địa Mãnh Tinh – Thần Hỏa tướng quân Ngụy Định Quốc
2 danh tướng này cũng được vẽ rất đẹp, nhìn có thần, rõ ràng phong cách Thủy-Hỏa.
46 – Địa Văn Tinh – Thánh Thủ thư sinh Tiêu Nhượng
Tiêu Nhượng viết chữ đẹp và có khả năng giả bút pháp người khác, sau này bị triều đình giữ lại khi quân Lương Sơn đi Nam chinh, tan đàn xẻ nghé từ đấy
47 – Địa Chính Tinh – Thiêt Diện Khổng mục Bùi Tuyên
Trốn kỹ quá, khó mà nhìn ra!
48 – Địa Tịch Tinh – Ma Vân Kim Sí Âu Bằng
Có nét của Thần Điêu Đại Hiệp chăng?
49 – Địa Hạp Tinh – Hỏa Nhỡn Toan Nghê Đặng Phi
50 – Địa Cường Tinh – Cẩm Mao Hổ Yến Thuận
Ảnh cũng như người, rất có phong độ, trướng hổ màn nhung
51 – Địa Âm Tinh – Cẩm Báo Tử Dương Lâm
DL nhìn đúng là 1 đầu lĩnh bộ quân thứ thiệt, kém Lâm Xung một chút mà thôi
52 – Địa Phụ Tinh – Oanh Thiên Lôi Lăng Chấn
Lăng Chấn giống như Hồ Nguyên Trừng của nước Nam ta, tài giỏi trong việc chế tạo súng thần công phá địch, tranh vẽ hùng hồn, nức danh thiên lôi
53 – Địa Hội Tinh – Thần Toán Tử Tưởng Kính
54 – Địa Tá Tinh – Tiểu Ôn Hầu Lã Phương
55 – Địa Hựu Tinh – Kiển Nhân Quý Quách Thịnh
2 viên tiểu trại chủ này được vẽ rất đẹp, đối lập và bổ sung cho nhau; sau này cũng thác cùng 1 trận
56 – Địa Linh Tinh – Thần y An Đạo Toàn
Xưa có Hoa Đà thì nay có An Đạo Toàn; vì giỏi chữa bệnh nên AĐT bị triều đình giữ lại trong cuộc Nam Chinh, cũng vì thế mà hảo hán Lương Sơn mạng vong vì vết thương mà không ai cứu chữa
57 – Địa Thú Tinh – Tử Nhiêm Bá Hoàng Phủ Đan
Nếu không phải HPĐ mang thú tinh thì thật không nhận ra là ai trong 108 bức ảnh
58 – Địa Vi Tinh – Nụy Cước Hổ Vương Anh
“Hổ thọt” Vương Anh nhỏ người nhưng thương pháp cực kỳ điêu luyện, không những thế còn nổi danh trong chốn phòng the. Mới nhìn đã thấy là kẻ háo sắc
59 – Địa Tuệ Tinh – Nhất Trượng Thanh Hổ Tam Nương
Hoa khôi của LSB nhưng lại là vợ của Vương Anh, 2 vợ chồng Vương Nụy Hổ sau này chết về tay Trịnh Ma Quân tại huyện Thanh Khê vì trúng phải yêu đạo, đáng tiếc thay!
60 – Địa Hao Tinh – Táng Môn Thần Đào Húc
61 – Địa Mặc Tinh – Hỗn thế Ma Vương Phàn Thụy
Tranh vẽ rất có hồn, Phàn Thụy cưỡi rồng lẫm liệt ko kém gì ma vương tái thế
62 – Địa Xương Tinh – Mao Đẩu Tinh Khổng Minh
63 – Địa Cường Tinh – Độc Hỏa Tinh Khổng Lượng
64 – Địa Phi Tinh – Bát Tý Na Tra Hạng Sung
Đúng là Na Tra tám tay, nhìn độc đáo!
65 – Địa Tẩu Tinh – Phi Thiên Đại Thánh Lý Cổn
2 bác này nhìn như phường chèo, màu mè quá
66 – Địa Xảo Tinh – Ngọc Tý Tượng Kim Đại Kiện
Bác này có tài làm con dấu giả, có lẽ hữu ích trong thời bình hơn.
67 – Địa Minh Tinh – Thiết Dịch Tiên Mã Lân
Nhìn có nét của người Ba Tư hơn là Trung thổ
68 – Địa Tiến Tinh – Xuất Động Giao Đồng Uy
69 – Địa Thoái Tinh – Phan Giang Thần Đồng Mãnh
2 anh em họ Đồng được vẽ rất đẹp, đúng là thủy tướng hàng đầu của Lương Sơn
70 – Địa Mãn Tinh – Ngọc Phan Cang Mạnh Khang
Nếu không phải Mạnh Khang là người coi sóc việc đóng chiến thuyền của LSB thì đúng là không biết là ai mà lần
71 – Địa Toại Tinh – Thông Tý Viện Hầu Kiện
Nhìn như con hát!
72 – Địa Chu Tinh – Khiêu Giản Hổ Trần Đạt
Bác này dùng đôi roi đánh nhau, không biết có giết được con hổ nào không.
73 – Địa Ẩn Tinh – Bạch Hoa Xà Dương Xuân
DX nhìn bệnh nhất, lại có con trăn quấn quanh người, thấy mà ghớm!
74 – Địa Di Tinh – Bạch Diện Lang Quân Trịnh Thiên Thọ
75 – Địa Lý Tinh – Cửu Vỹ Quy Đào Tôn Vượng
Mang tướng con rùa cho nên ngồi rùa, nhìn nông dân chât phác thật.
76 – Địa Tuấn Tinh – Thiết Phiến Tử Tống Thanh
Em trai Tống Giang, cũng là đồ vô dụng như anh.
77 – Địa Nhạc Tinh – Thiết Khiếu Tử Nhạc Hòa
“Ống sáo thép” này có ích cho thời bình hơn
78 – Địa Tiệp Tinh – Hoa Hạng Hổ Cung Vượng
79 – Địa Tốc Tinh – Tùng Tiến Hổ Đình Đắc Tôn
2 bác này nhìn giống nhau quá, đúng là về sau vong mạng cùng 1 lượt
80 – Địa Trấn Tinh – Tiểu Già Lan Mục Xuân
81 – Địa Cơ Tinh – Thao Đao Quỷ Tào Chính
82 – Địa Ma Tinh – Vạn Lý Kim Cương Tống Vạn
Nhìn không có chút cốt cách hảo hán, giống phường đi lừa
83 – Địa Yêu Tinh – Mô Trước Thiên Đỗ Thiên
84 – Địa U Tinh – Bệnh Đại Trùng Tiết Vĩnh
Nhìn có phong cách ra phết
85 – Địa Phục Tinh – Kim Nhãn Bưu Thi Ân
Đúng là có con mắt vàng, nhìn là biết ngay!
86 – Địa Tịch Tinh – Đả hổ tướng Lý Trung
Lý Trung sở trường đáng gậy, hình vẽ không nổi bật lắm
87 – Địa Không Tinh – Tiểu Bá Vương Chu Thông
Chu Thông ví mình như Tiểu Bá Vương tức là không kém cạnh gì Bá Vương Hạng Vũ nhưng sao trông không có cốt cách chút nào
88 – Địa Cô Tinh – Kim Tiền Báo Tử Thang Long
Có đôi chùy đẹp thật!
89 – Địa Toàn Tinh – Quỷ Kiểm Nhi Đỗ Hưng
90 – Địa Đoản Tinh – Xuất Lâm Long Trâu Uyên
91 – Địa Giốc Tinh – Độc Giác Long Trâu Nhuận
Anh em mang ngưu tướng có khác, nhìn đã thấy trâu điên
92 – Địa Tú Tinh – Hãn Địa Hốt Luật Chu Quý
93 – Địa Tàng Tinh – Tiêu Diện Hổ Chu Phú
94 – Địa Binh Tinh – Thiết Tý Phụ Xái Phúc
95 – Địa Tổn Tinh – Nhất Chỉ Xoa Xái Khánh
Anh em họ Xái sao trông như tả hữu phán quan, làm nhớ đến người giữ sổ Sinh Tử, kẻ cầm bút Càn Khôn, bút Càn Khôn viết sổ Sinh Tử thì Ngọc Hoàng cũng vô phương cứu
96 – Địa Nô Tinh – Thôi Mệnh Phán Quan Lý Lập
Giống anh hàng thịt hơn là 1 phán quan.
97 – Địa Sát Tinh – Thanh Nhãn Hổ Lý Lâm
Nhìn suy tư ghê, có lẽ sắp bước vào cuộc đại chiến.
98 – Địa Ác Tinh – Một Diện Mục Tiêu Đĩnh
Đúng là kẻ mặt rỗ giết người mà không đổi sắc!
99 – Địa Xú Tinh – Thạch Tướng Quân Thạch Dũng
100 – Địa Số Tinh – Tiểu Úy Trì Tôn Tân
101 – Địa Âm Tinh – Mẫu Đại Trùng Cố Đại Tẩu
Người phụ nữ thứ 2 trong 108 hảo hán, vợ chồng Tôn Tân – Cố Đại Tẩu sau này sập bẫy chết chung trong rừng, thương thay!
102 – Địa Hình Tinh – Thái Viên Tử Trương Thanh
Nhìn đúng bản chất anh nông dân
103 – Địa Tráng Tinh – Mẫu Dạ Xoa Tôn Nhị Nương
Vợ chồng nhà Trương Thanh – Tôn Nhị Nương trước khi lên LSB vốn là bán rượu hại người, giết hại khách qua đường, lấy xác làm bánh bao nhân thịt; nhìn đúng là Mẫu dạ xoa thật.
104 – Địa Liệt Tinh – Hoạt Diêm La Vương Đình Lục
105 – Địa Kiện Tinh – Hiểm Đạo Thần Úc Bảo Tứ
Úc Bảo Tứ là hảo hán lo việc giữ cờ cho quan LSB trong mọi trận chiến, sau này chết trong đám loạn quân (chắc do mải cầm cờ)
106 – Địa Hao Tinh – Bạch Nhật Thử Bạch Thắng
“Mặt trời giữa trưa” này nổi tiếng với gánh rượu thuốc mê
107 – Địa Tặc Tinh – Cổ Thượng Tao Thời Thiên
Thời Thiên có biệt danh là Cổ thượng tao – bọ chét vàng đậu trên trống, cực kỳ giỏi trộm cắp, nhìn là biết phường đạo chích. Sau này vì ham lập công bị lừa vào huyện Thanh Khê, bị gạch đá vùi lấp mà chết
108 – Địa Cẩu Tinh – Kim Mao Khuyển Đoàn Cảnh Trụ
Không có gì đặc sắc, bác này xuất thân là dân buôn ngựa
Như vậy là hoàn thành 108 anh hùng Lương Sơn Bạc, Thủy Hử phần đầu có thể coi là bức tranh đẹp về các hảo hán khi cùng nhau tụ lại dưới ngọn cờ Lương Sơn; vì thế mà hồi cuối cũng đề cập đến việc bia đá nổi hàng văn, 1 bên đề “Thế Thiên Hành Đạo”, 1 bên đề “Trung Nghĩa Lưỡng Toàn”. Người đời sau có thơ khen rằng:
- Miền Thủy Bạc, vũng Lương Sơn
Nước bèo gặp gỡ, tâm can hẹn hò
Tài kinh tế, chí giang hồ
Giữa trời dựng một ngọn cờ Nghĩa Trung.
Từ đây thỏa chí tang bồng
Mảnh gương nghĩa hiệp soi chung muôn đời
Trăm năm nhắm bạn anh tài,
Làm trai cho đáng thân trai mới là…
Cho dù sau này trong Hậu Thủy Hử, các hảo hán đa số mạng vong, những người còn lại cũng không được viên mãn đến cuối đời, nhưng Thủy Hử vẫn là bài ca bất tận về tráng chí khao khát tự do. Hình ảnh 108 hảo hán Lương Sơn còn được lặp đi lặp lại trong nhiều cuốn phim về sau, xem một lần rồi nhớ mãi.
Tống Huy Tông sau này nhận ra sai lầm của mình nhưng cũng đã muộn; mới cho đắp tượng 36 Thiên Cương, 72 Địa Sát ở Sở Châu để ngàn năm cúng bái. Người đời kể rằng Tống Công Minh vẫn hiển linh cứu giúp dân chúng. Sử chép:
- Thiên Cang đã khuất về thiên giới
Đại Sát lại theo xuống đất cùng
Muôn thưở thần linh đều hưởng tế
Vạn năm sử sách rạng anh hùng.